Çölyak Hastalığı ve Glutensiz Beslenme

Çölyak Hastalığı Nedir?

Buğday proteini olarak bilinen gluten, bazı bireyler tarafından tüketildiğin de barsak emilim bozukluklarına neden olabilmektedir. Bu süreçte ortaya çıkan rahatsızlığa Çölyak diğer adlarıyla gluten sensitif enteropati, gluten enteropatisi, çölyak sprue olarak bilinmektedir. İnflamatuar bir hastalık olan çölyak, temelin de ince bağırsak epitelininde ki deformasyon ile oluşmaktadır.

Çölyak Hastalığı Belirtileri

Nedeni bulanamayan kansızlık, şişkinlik, karın ağrısı gibi durumlarda çölyaktan şüphelenebiliriz!

Çoğu zaman safra rahatsızlığı veya şişkinlik ile karıştırılsa da yetişkinlerde genellikle;

  • Eklem ağrısı,
  • Yorgunluk,
  • Cilt rahatsızlıkları ve kaşıntısı
  • Ellerde ve ayaklarda uyuşma ve karıncalanma gibi semptomlarla kendini göstermektedir.

Çocuklarda Çölyak Hastalığı Belirtileri

Kız çocuklarında daha sık gözlemlenen çölyak çocuklarda;

  • Karın ağrısı,
  • Karında şişlik,
  • İshal(yağlı dışkı, genellikle sulu ve kötü kokuludur),
  • Huzursuzluk,
  • İştahsızlık ile kendini gösterirken; tedavi edilemezse enfeksiyonlarda artış ve gelişme geriliğine neden olabilmektedir.

Yaşam Boyu Gluten İçeren Besinlerden Uzak Durmalı!

Gluten hassasiyetiniz varsa eğer gluten içeren gıdalardan uzak durmanız gerekmektedir.

Peki, Gluten Nelerde Var?

Buğday, çavdar, arpa unu ile yapılan ekmek, makarna, bisküvi, kek, şehriye, irmik, galeta unu ve galeta unu ile kızartılan besinler, unlu mamuller, bira ve malt içecekler ve içerisinde gluten bulunan katkı maddelerini içeren besinler glüten diyetinden çıkarılmalıdır. Bu süreçte tercih edeceğiniz besinlerin etiketlerini okuyarak bilinçli alışveriş yapmalısınız.

Bununla beraber; çölyak hastaları; karabuğday, mısır ve mısırdan yapılan besinler, pirinç, patates, kestane ve soya fasulyesi, baklagiller, hindistancevizi, yağlı tohumlar, yumurta, balık ve deniz mahsülleri, meyve ve sebzeleri rahatlıkla tercih edebilirler.

Çölyak Hastaları Yulaf Tüketebilir Mi?

Son yıllarda yapılan bir takım çalışmalar yulafta da gluten bulunduğunu gösterse de başka çalışmalar tersini savunmaktadır. Bu nedenle kişinin toleransını kendi takip ederek kontrollü bir şekilde günde 50-60 gramdan fazla yulaf tüketmemeye dikkat edilmelidir.

Sınırlı tüketilen besinlere karşılık besin depolarını ve yetersizliklerini düzeltmek için ekstra protein, vitamin, mineral, demir, folat ve vitamin B12 desteği sağlanmalı.

Bazı cilt hastalıkları, tiroit bezi hastalıkları, Tip 1 Diyabetes mellitus (Şeker hastalığı) gibi rahatsızlıklar Çölyakla bağlantılı olabilir. Bu süreçte barsak biyopsisi ve antikor taraması yapılmasında fayda var.

Sağlıklı Bireyler Glutensiz Ürünler Tüketmeli Mi?

Son olarak belirtmeliyiz ki yapılan çalışmalara göre ‘Gluten Diyeti’ Çölyak Hastaları dışında gluteni hayatından çıkaran bireylerde tip2 diyabet ve kalp hastalıkları riskinin arttığı görülmüştür.  Çünkü uzun süreli glutensiz diyet lif, tiamin (B1), folat (B9) ve minerallerinin yetersiz alımıyla beslenmede sorunlara neden olabilmektedir.

Dyt. Öykü Yıldırım